CBAM (koolstofbelasting aan de grens): wie is er echt bij betrokken

Het CBAM heeft geen betrekking op de meeste producten die onze klanten importeren. Het mechanisme voor koolstofcorrectie aan de grenzen van de Europese Unie (CBAM, Carbon Border Adjustment Mechanism) richt zich op zes materiaalcategorieën: cement, ijzer en staal, aluminium, meststoffen, waterstof en elektriciteit. Als u meubels, textiel of afgewerkte elektronica importeert, wordt u niet rechtstreeks geviseerd. Als u ruw of halfafgewerkt staal of aluminium importeert, profielen, platen, buizen, bepaalde metalen onderdelen, dan wel: sinds 1 januari 2026 is het definitieve regime van toepassing.

Wat op 1 januari 2026 is veranderd, is de aard van de verplichting. Van oktober 2023 tot december 2025 was het CBAM slechts een aangifte: de importeur rapporteerde de emissies van zijn goederen, zonder iets te betalen. Deze overgangsfase is afgesloten. Het definitieve regime legt vanaf 2026 een financiële last op de emissies die vervat zitten in de gedekte goederen. De geest van het systeem: de koolstofkost van geïmporteerd staal afstemmen op die van in de Unie geproduceerd staal, om te vermijden dat de emissies zich gewoon buiten de grenzen verplaatsen.

Een vereenvoudiging die in het najaar van 2025 werd aangenomen, het 'Omnibuspakket', van kracht sinds 20 oktober 2025, heeft echter de grote meerderheid van de kleine importeurs uit het toepassingsgebied gehaald. Een unieke massadrempel vrijstelt voortaan iedereen die 50 ton netto of minder aan CBAM-goederen per jaar importeert, cumulatief over het jaar. De Europese Commissie schat dat deze drempel ongeveer 90% van de importeurs vrijstelt, terwijl nog steeds bijna 99% van de geviseerde emissies wordt gedekt, aangezien het merendeel van de tonnage bij enkele grote spelers geconcentreerd is. Waterstof en elektriciteit blijven buiten deze vrijstelling.

Boven de 50 ton per jaar moet de importeur, of zijn indirecte douanevertegenwoordiger, de status van erkende CBAM-aangever aanvragen. Dit is een voorafgaande administratieve stap, aan te vragen bij de bevoegde nationale autoriteit, en geen formaliteit van het laatste moment: zonder deze status kan gedekte goederen niet meer worden ingeklaard. De aangever geeft vervolgens jaarlijks de vervatte emissies aan en levert de overeenkomstige certificaten in.

De betalingskalender zelf is uitgesteld. De verkoop van CBAM-certificaten, aanvankelijk gepland voor januari 2026, begint pas op 1 februari 2027. De eerste jaarlijkse aangifte wordt verwacht tegen 30 september 2027, voor de invoer van 2026: het jaar 2026 is dus wel degelijk het jaar waarin de emissies tellen, maar de factuur wordt in 2027 vereffend. De prijs van de certificaten voor 2026 weerspiegelt het kwartaalgemiddelde van de veilingen van emissierechten op de Europese koolstofmarkt (EU ETS), uitgedrukt in euro per ton CO2.

De echte valkuil is niet de drempel, het is de douane-indeling. Het is de HS-code van uw product die beslist of het al dan niet onder het CBAM valt: een halfafgewerkt aluminium onderdeel kan eronder vallen, het afgewerkte product waarin het is verwerkt, niet. Een verkeerd gekozen code, en men geeft ten onrechte aan, of men vergeet een reële verplichting. Dit is precies het terrein waar een nomenclatuurfout duur uitvalt, net als bij douanerechten en btw: de juiste code wordt bepaald vóór de bestelling, niet bij aankomst van de container.

Onze rol is vroeg te signaleren. Al vanaf de sourcing gaan wij na of een product onder een van de zes gedekte categorieën valt, helpen wij de jaarlijkse tonnage in te schatten tegenover de drempel van 50 ton, en stemmen wij af met uw expediteur en uw douaneaangever. Laten wij eerlijk zijn over onze grenzen: wij zijn geen kantoor voor koolstofboekhouding, en de emissiegegevens komen van de producent en worden gevalideerd met de erkende aangever. Maar weten, op het moment van het kiezen van een leverancier, dat een onderdeel een CBAM-verplichting zal doen ontstaan, verandert een berekening van de geleverde kostprijs, en dat is precies wat wij voor u nagaan.