Betalen in dollar of yuan: wisselkoers en indekking

Aan exportzijde blijft de Amerikaanse dollar de referentiemunt van de Chinese fabrieken: het merendeel van de proforma's komt binnen in USD. De yuan, officieel renminbi, ISO-code CNY, wint terrein: China stuwt de grensoverschrijdende afwikkeling in zijn eigen valuta al jarenlang, en veel fabrieken kunnen in RMB factureren. De euro wordt zelden voorgesteld, en wanneer dat wel gebeurt, verwerkt de prijs een voorzorgsmarge: de fabriek die in euro factureert, draagt het wisselkoersrisico en laat het betalen.

De valuta van de factuur bepaalt het valutapaar dat u draagt. Factuur in dollar: uw risico speelt zich af op EUR/USD. Factuur in yuan: op EUR/CNY. In beide gevallen beweegt de waarde in euro van uw kost tussen de bestelling en de betaling, een interval dat weken loopt. De eerste vraag is dus niet "welke valuta is goedkoper", maar "welk paar weten we te beheren".

De renminbi is geen vrij inwisselbare munt: de kapitaalbewegingen blijven gereguleerd door de Chinese autoriteiten. Op de onshore markt publiceert de centrale bank elke werkdag een centrale pariteit, de fixing, en de koers kan sinds 2014 dagelijks schommelen binnen een band van plus of min 2% rond dat punt. In het buitenland wordt de offshore yuan, genoteerd als CNH, vrij verhandeld en wijkt hij af en toe af van de onshore koers: twee noteringen voor eenzelfde munt.

Voor een buitenlandse koper veronderstelt betalen in RMB een grensoverschrijdende overschrijving in yuan: de fabriek moet uitgerust zijn om deze te ontvangen, wat niet voor alle fabrieken geldt, vooral niet bij kleine werkplaatsen die aan de dollar gewend zijn. China heeft hiervoor zijn eigen grensoverschrijdend interbancair afwikkelingsnetwerk gebouwd, CIPS, gelanceerd in 2015. Aan Franse zijde niets exotisch: uw bank zet uw euro's om in CNY tegen haar koers, en het is deze toegepaste koers, niet de Chinese fixing, die bepaalt wat uw factuur werkelijk kost.

De in de media gepubliceerde koers is een mediane marktkoers: niemand verkoopt hem u. Banken en betaalinstellingen passen een marge toe tussen deze referentiekoers en de uwe, waar de overschrijvingskosten nog bijkomen. Deze marge vormt de werkelijke kost van de wissel: ze loopt, afhankelijk van de instelling en het kanaal, van een fractie van een procentpunt tot enkele procenten. Een procentpunt marge op vijftigduizend euro is vijfhonderd euro: die grootteorde volstaat om te begrijpen waarom de marge vóór de koers wordt onderhandeld.

De reflex is mechanisch. Vraag vóór elke overschrijving schriftelijk een vaste koers, kosten inbegrepen, en vergelijk met minstens een ander kanaal. Banken met een wisselkantoor en op wissel gespecialiseerde instellingen noteren expliciet; het klassieke loket verwerkt de marge soms in de weergegeven koers, zonder ze te detailleren. Bij regelmatige stromen wordt de marge onderhandeld: dat is vaak de eerste hefboom, vóór elk indekkingsinstrument.

Zich indekken betekent vandaag de koers vastleggen van een betaling die later vertrekt. Het basisinstrument is het termijncontract: uw bank verbindt zich tot een koers voor een datum afgestemd op uw leveranciersvervaldag. Geen premie te betalen, maar een vaste verbintenis: de koers staat vast, goed of slecht. De valutaoptie geeft het recht zonder de verplichting, tegen een premie. Deze instrumenten veronderstellen een zakelijke rekening, een bank die wissel verwerkt en, in het algemeen, een identificeerbare handelsstroom.

Vanaf welk bedrag? In grootteorde: regelmatige aankopen die in de tientallen duizenden euro's lopen, rechtvaardigen een termijncontract bij uw bank, want dat stabiliseert elke afrekening en dus uw kostprijzen. Bij een geïsoleerde bestelling van enkele duizenden euro's kost het instrument meer dan het beschermt: de omrekeningsmarge en het moment van de overschrijving maken het verschil. Tussenin beschermt de wisselclausule in het contract, die de referentiekoersbron en de prijsaanpassingsregel vastlegt, zonder via de markzaal te moeten gaan.

Eerste valkuil: de geldigheid van de prijs. Wanneer de markt beweegt, verkort de fabriek de geldigheid van haar offerte in dollar, of geeft ze een nieuwe, hogere offerte. Dit gedrag wordt schriftelijk vastgelegd: in het contract, de factuurvaluta, de referentiekoersbron en de aanpassingsregel, met een drempel waaronder de prijs niet beweegt. Stilte daarentegen leidt tot geschillen.

Tweede valkuil: de douanekoers. De invoerrechten en de invoer-btw worden berekend op de douanewaarde, omgezet in euro tegen de door de douaneadministratie gepubliceerde koers, maandelijks bijgewerkt, niet tegen de koers van uw bank of de dagkoers van uw overschrijving. Twee zendingen die een maand na elkaar tegen dezelfde dollarprijs vertrekken, kunnen dus worden belast op verschillende waarden in euro.

Derde valkuil: de schijnprijs in RMB. Een in yuan aangekondigd tarief is pas bindend als de fabriek een grensoverschrijdende overschrijving in RMB kan ontvangen en de proforma dit vermeldt. Zonder dat schakelt de factuur op het moment van betalen weer om naar dollar, en verdampt de gehoopte winst. De valuta wordt gecontroleerd op het document, en vervolgens op het valutaveld van de overschrijvingsopdracht.

Ons makelaars- en sourcinghuis behandelt de valuta als een onderhandelingsclausule, op dezelfde voet als de prijs of de betalingsvoorwaarden. Wij laten de factuurvaluta opnemen in de proforma en vervolgens in het contract, wij vragen de aanpassingsregel wanneer de fabriek een korte geldigheid wil, en ons Chineessprekende team in Guangzhou controleert ter plaatse, in de taal van de fabriek, of de aangekondigde afwikkeling in RMB werkelijk inbaar is. Wij spreken zelf geen Chinees: dat is de rol van dit team, op het terrein.

In de meeste gevallen betaalt u geen honorarium: u opent een dossier, wij onderhandelen de goederen voor u en wij nemen een commissie op de waarde af fabriek. De wisselkwestie past in dit traject, van de leverancierscontrole tot de opvolging van de betalingen, met één enkel aanspreekpunt in Parijs en in Guangzhou.